Podatek dochodowy od osób fizycznych (PIT od ang. - Personal Income Tax, czyli podatek od dochodów osobistych) - podatek bezpośredni obejmujący dochody uzyskiwane przez osoby fizyczne. Polski podatek dochodowy od osób fizycznych uregulowany jest ustawą z dnia 26 lipca 1991 r. z późn. zm. Ponadto prawa i obowiązki podatnika tego podatku wynikają z szeregu postanowień Konstytucji RP, wielu ustaw i ratyfikowanych umów międzynarodowych oraz rozporządzeń wykonawczych.

"PIT" to również nazwa druków urzędowych udostępnianych przez Ministerstwo Finansów, na których podatnicy składają swoje roczne deklaracje rozliczeniowe dotyczące podatku od dochodów osobistych.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 powyższej ustawy, źródłem przychodu jest odpłatne zbycie:
a) nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości,
b) spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej
c) prawa wieczystego użytkowania gruntów
- jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie; w przypadku zamiany okresy te odnoszą się do każdej z osób dokonującej zamiany.
Ustawodawca przewidział jednak pewne zwolnienia. Zostały one opisane w art. 21 ust. 1 pkt 32 ustawy o PIT.
 Zgodnie z lit. e) tego przepisu wolne od podatku są przychody uzyskane ze sprzedaży nieruchomości i praw majątkowych określonych wyżej w części wydatkowanej, nie później niż w okresie dwóch lat od dnia sprzedaży, na spłatę kredytu lub pożyczki, a także odsetek od kredytu lub pożyczki zaciągniętych na cele, o których mowa w lit. a), w banku lub w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, mających siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w tym również na spłatę kredytu lub pożyczki oraz odsetek od tego kredytu lub pożyczki zaciągniętych przed dniem uzyskania tych przychodów.

Lit. a) tego przepisu wskazuje natomiast, że wolne są przychody w części wydatkowanej nie później niż w okresie dwóch lat od dnia sprzedaży:

• na nabycie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem,
• na nabycie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie,
• na nabycie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie przeznaczonych pod budowę budynku mieszkalnego, w tym również gruntu lub udziału w gruncie albo prawa wieczystego użytkowania gruntu lub udziału w takim prawie z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego,
• na budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę, remont lub modernizację własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego, położonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
• na rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację – na cele mieszkalne – własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego, położonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Ustawodawca w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a) wskazał, na jakie cele może zostać przeznaczony przychód, aby był on zwolniony z podatku. Pamiętajmy, że wszelkie zwolnienia i ulgi są wyjątkami od ogólnych zasad. Tym samym do przepisów je określających nie można stosować wykładni rozszerzającej.

Przychód ten może być zatem przekazany na nabycie innego domu, prawa do lokalu gruntu, remont lub budowę lokalu itp. Przychód jest także zwolniony z podatku, w przypadku jego przeznaczenia na spłatę kredytu zaciągniętego na opisane wyżej cele, czyli np. nabycie nieruchomości jej remont czy budowę.

Powołane przepisy art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a) ustawy o PIT zatem zostały tak skonstruowane, aby zwolnić z podatku przychód ze sprzedaży nieruchomości przeznaczony na cele mieszkalne lecz związane z inną nieruchomością niż ta zbywana.

Z kolei przepisy w zakresie zwolnień tych przychodów w przypadku przeznaczenia ich na spłatę kredytu, czyli określone w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit e) ustawy o PIT, mają zastosowanie do sytuacji opisanych w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit a). Tym samym, aby z ulgi skorzystać, przychód ze sprzedaży musi zostać przekazany na spłatę kredytu zaciągniętego na zaspokojenie własnych celów mieszkaniowych, ale innych niż zbywana nieruchomość lub prawo.